Edukacja

Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki

Kulturalna

Kim byli pierwsi mieszkańcy Mościc? Jak mieszkali, czym się zajmowali i co robili w czasie wolnym od pracy? Podczas spaceru przybliżymy portrety budowniczych, pracowników fabryki i pierwszych mieszkańców przyfabrycznego osiedla.

Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki

Organizowane w ramach cyklu 
„Mościce - miasto z kapelusza” - Europejskie Dni Dziedzictwa 2019

  • Spacer część I, godz. 10:00 - 11:30. Zbiórka pod Pałacykiem Kwiatkowskiego.
    Osiedle północne, najstarsza część Mościc: park Kwiatkowskiego i mała architektura, pałacyk Kwiatkowskiego przy ul. Jarzębinowej, wille dyrektorów fabryki, Hellerówka, budynek GK Azoty SA, kasyno, domy dla kawalerów.

  • Spacer część II, godz. 12:00 – 13:30. Zbiórka pod CSM.
    Osiedle "Za Torem": kościół, przychodnia, szkoła podstawowa, modernistyczny dworzec kolejowy, rzeźba Wilhelma Sasnala, kamień węgielny osiedla i zabudowa szeregowa na ul. Obrońców Lwowa, wille modernistyczne i ogrody przy ul. Norwida i Willowej.


Mościce – wszędzie blisko. Niemal równolegle z budową nowoczesnej fabryki chemicznej (Państwowej Fabryki Związków Azotowych) myślano w Mościcach o przestrzeni mieszkalnej. Początkowo doraźnie – budując szesnaście murowanych domów dla urzędników i wyższej kadry oraz osiemnaście drewnianych baraków dla robotników. Z czasem planowo – przystępując do budowy osiedli mieszkaniowych już w trakcie rozruchu fabryki. Inwestycja państwowa, jaką była budowa fabryki, była tak wyjątkowa i nowatorska, że rozpalała wyobraźnię i budziła niemal fanatyczny entuzjazm jej budowniczych. Pracowano w dzień i w noc.  Fabrykę z willą dyrektora, kasynem, osiedlem dla inżynierów i kadry technicznej, w jej bezpośrednim sąsiedztwie, wybudowano w 2,5 roku, miasto przyfabryczne skąpane w zieleni - w 4 lata.

Z nakazem pracy przy budowie fabryki - pod Tarnów - zjechali wybitni specjaliści, zarówno Polacy jak i obcokrajowcy, ówczesna elita, mająca służyć budowie nowego państwa. Równolegle z kadrą inżynieryjną kilka tysięcy niewykwalifikowanych, pełnych zapału i wiary w lepsze jutro ludzi, przyjechało pracować na budowie. Pochodzili z pobliskich wsi, miasteczek, a także z oddalonego o kilka kilometrów Tarnowa. Przybywali też z dalszych rejonów, z okolic Krosna i Jedlicza, gdzie zakończono budowę rafinerii ropy naftowej. Stamtąd rekrutowano też część przyuczonej kadry technicznej i budowlanej. Co spowodowało, że do budowy fabryki w szczerych polach, zdecydowało się przyjechać  niemal 7 tysięcy ludzi? Jak mocna była wiara i zaufanie społeczne do odważnej wizji polskiego rządu? Przecież początkowo była to jedynie piękna opowieść.

Na budowę pracownicy docierali pieszo, co zamożniejsi na rowerach. Dla dojeżdżających z dalszych stron, uruchomiono specjalnie przystanek kolejowy. Dla kawalerów zbudowano dwa hotele. Przyfabryczne osiedle szybko zmieniło się w wygodną i dobrze skomunikowaną dzielnicę, bo ludzie byli potrzebni do pracy. Dom z ogródkiem i dobre zarobki były silnym magnesem, aby osiedlić się w Mościcach. Teren zostało podzielony ulicami na odrębne strefy – pracy, zamieszkania, usługową i rekreacyjną. Bliskość zamieszkania sprzyjała relacjom społecznym, rekreacji i rozwojowi kultury. Bogate zaplecze socjalne zapewniało wygodne warunki do życia, a bliskość natury – korzystne warunki zdrowotne. Mościce były polskim Eldorado tamtych czasów.

Praca w jednym zakładzie sprzyja integracji i rozkwitowi życia społeczno-kulturalnego. Mieszkańcy skupiają się w chórze zakładowym i orkiestrze dętej, przy kaplicy a niebawem odrębnej parafii (uroczystości  religijne) i licznych sekcjach w klubach sportowych. Mieszkańcy uprawiają przydomowe ogrody kwiatowo-warzywne. Wypoczywają nad Białą. Rozwój Mościc i fabryki przerywa II wojna światowa.

Czapki z głów! To wszystko zakrawa na cud!

Spacery poprowadzi Barbara Bułdys – znawczyni i miłośniczka Mościc, kierująca Działem Sztuki w Muzeum Okręgowym w Tarnowie i Dorota Omylska-Bielat – działaczka społeczna zafascynowana dziedzictwem Mościc, pracująca w Centrum Sztuki Mościce.

Spacery przebiegną dwoma trasami. Będą poprowadzone według architektury modernistycznej i pierwszych nasadzeń.

  • Spacer część I, godz. 10:00 - 11:30. Zbiórka pod Pałacykiem Kwiatkowskiego.
    Osiedle północne, najstarsza część Mościc: park Kwiatkowskiego i mała architektura, pałacyk Kwiatkowskiego przy ul. Jarzębinowej, wille dyrektorów fabryki, Hellerówka, budynek GK Azoty SA, kasyno, domy dla kawalerów.

  • Spacer część II, godz. 12:00 – 13:30. Zbiórka pod CSM.
    Osiedle "Za Torem": kościół, przychodnia, szkoła podstawowa, modernistyczny dworzec kolejowy, rzeźba Wilhelma Sasnala, kamień węgielny osiedla i zabudowa szeregowa na ul. Obrońców Lwowa, wille modernistyczne i ogrody przy ul. Norwida i Willowej.

Zapisy:edukacja@csm.tarnow.pl tel. 14 633 46 11., 14 633 46 10

Grupa może liczyć do 30 osób.


Mościce były wizją rządu II RP, reprezentowanej przez mężczyzn w kapeluszach. Budowę nowoczesnej fabryki chemicznej prowadził sam prezydent - Ignacy Mościcki. Pod Tarnów, w szczere pola, zjechało tysiące pracowników. Inwestycja tak rozpaliła wyobraźnię Polaków, że fabrykę i zaprojektowane od podstaw miasto - ogród, zbudowano w kilka lat.

Wystawa archiwalnych fotografii prezentujących życie codzienne, historię fabryki i dzielnicy przemysłowej Tarnowa jest dostępna do zwiedzania w dniach 13 – 15 września 2019 r. w foyer Centrum Sztuki Mościce.

Wydarzenia w ramach cyklu:

13 września 2019 r. godz. 10:00 – 11:00 Wykład„Kaszkiet i kapelusz, codziennie i od święta – moda w przedwojennych Mościcach”

14 września 2019 r. godz. 10:00 – 12:30 Warsztaty „Zoom na Mościce – projektujemy przyjazne miasto”

15 września 2019 r. godz. 10:00 – 11:30 „Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki. Część I”

15 września 2019 r. godz. 12:00 – 13:30 „Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki. Część II

Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki
Spacery po Mościcach. Życie na wyciągnięcie ręki

Ta strona używa cookie i innych technologii. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.